ฝีดาษลิงอาการอย่างไร ติดต่อทางไหน รักษายังไง

ฝีดาษลิง หรือ Mpox เป็นโรคติดเชื้อที่เกิดจากเชื้อ Monkeypox virus ปัจจุบันองค์การอนามัยโลกนิยมใช้ชื่อว่า Mpox แทนคำว่า Monkeypox

อาการสำคัญคือ มีผื่นหรือตุ่มที่ผิวหนัง ซึ่งอาจขึ้นเพียง 1-2 ตุ่ม หรือมีหลายตำแหน่งก็ได้ โดยเฉพาะบริเวณใบหน้า มือ เท้า ปาก ขาหนีบ อวัยวะเพศ และรอบทวารหนัก

ฝีดาษลิง อาการเป็นอย่างไร?

หลังได้รับเชื้อ ส่วนใหญ่มักเริ่มมีอาการภายในประมาณหนึ่งสัปดาห์

WHO ระบุว่าอาการสามารถเริ่มได้ตั้งแต่ประมาณ 1-21 วันหลังสัมผัสเชื้อ 

อาการที่พบได้ ได้แก่

• มีไข้ หรือรู้สึกครั่นเนื้อครั่นตัว
• ปวดศีรษะ
• ปวดกล้ามเนื้อหรือปวดหลัง
• อ่อนเพลีย
• เจ็บคอ
• ต่อมน้ำเหลืองโต
• มีผื่น ตุ่มน้ำ หรือตุ่มหนอง
• บางรายอาจมีอาการปวดทวารหนักหรืออวัยวะเพศได้

บางคนมีอาการคล้ายไข้ประมาณ 1-3 วันก่อนเริ่มมีผื่น แต่ ไม่ใช่ทุกคนต้องมีไข้ก่อน 

ฝีดาษลิง ตุ่มเป็นแบบไหน?

ตุ่มของฝีดาษลิงมักมีลักษณะ ขอบชัด ตุ่มแน่นหรือแข็ง หลายตุ่มจะมีรอยบุ๋มตรงกลางเมื่อเข้าสู่ระยะตุ่มหนอง

บริเวณที่พบได้ เช่น

• อวัยวะเพศชายหรือหญิง
• ขาหนีบ
• รอบทวารหนักหรือภายในทวารหนัก
• ปากและลำคอ
• ใบหน้า ลำตัว แขนและขา
• ฝ่ามือและฝ่าเท้า

ลักษณะตุ่มฝีดาษลิงจากบุคคลากรการแพทย์ที่ถูกเข็มตำ

ภาพจาก cdc.gov

ระยะของตุ่มฝีดาษลิง แต่ละระยะกี่วัน?

ฝีดาษลิง ติดต่อทางไหน?

การแพร่เชื้อ Mpox เกิดจาก การสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อ โดยเฉพาะการสัมผัสโดยตรงกับตุ่ม แผล สะเก็ด หรือผิวหนังบริเวณที่มีเชื้อ

1. การสัมผัสผิวหนังโดยตรง

สัมผัสแผลหรือตุ่มของผู้ติดเชื้อ

2. การมีเพศสัมพันธ์หรือสัมผัสใกล้ชิด

การมีเพศสัมพันธ์

การอยู่ใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อจนอาจได้รับสารคัดหลั่ง เช่น น้ำมูก น้ำลาย เสมหะ มีความเป็นไปได้ที่อาจะทำให้เสี่ยงติดเชื้อ 

Mpox ไม่ใช่โรคที่เกิดเฉพาะในเพศหรือรสนิยมใด ทุกคนสามารถติดเชื้อได้หากมีการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อ

3. สิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ

สามารถติดต่อผ่านสิ่งของที่สัมผัสกับรอยโรคของผู้ติดเชื้อ เช่น เสื้อผ้า ผ้าปูที่นอน หรือผ้าเช็ดตัว

4. จากสัตว์สู่คน

เชื้อสามารถติดต่อจากสัตว์ที่มีเชื้อมาสู่คนได้ จากการสัมผัส ถูกกัด หรือข่วน

ฝีดาษลิง ติดต่อทางอากาศไหม?

Mpox ไม่ได้แพร่กระจายทางอากาศแบบโรคที่ติดต่อผ่าน airborne ทั่วไป 

กรมโรคติดต่อของสหรัฐ CDC ระบุว่าไม่ได้แพร่จากการพบปะแบบปกติในสถานที่ เช่น ห้องเรียน สำนักงาน สระว่ายน้ำ หรือการเดินทางทั่วไป

ฝีดาษลิง ตรวจอย่างไร?

การยืนยัน Mpox ใช้การตรวจ PCR  โดยการ swab จากตุ่มหรือแผลที่สงสัย

หากมีตุ่มบริเวณอวัยวะเพศ แพทย์อาจพิจารณาตรวจโรคอื่นร่วมด้วย เช่น เริม ซิฟิลิส หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เพราะสามารถเกิดร่วมกันหรือมีลักษณะคล้ายกันได้

ฝีดาษลิง รักษายังไง?

ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถหายได้เองภายในประมาณ 2-4 สัปดาห์

โดยเน้นการรักษาตามอาการ และการกักตัวแยกโรค 

การรักษาตามอาการ

• ใช้ยาลดไข้หรือยาแก้ปวดตามความเหมาะสม
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ
• พักผ่อนให้เพียงพอ
• ดูแลแผลให้สะอาดและแห้ง
• หลีกเลี่ยงการแกะหรือเกาสะเก็ด
• เฝ้าระวังการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน

ยาต้านไวรัสจำเป็นไหม?

ผู้ป่วยทั่วไปส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องใช้ยาต้านไวรัส

แต่ผู้ที่มีโรครุนแรงหรือมีความเสี่ยงสูงต่อภาวะแทรกซ้อน อาจได้รับการพิจารณาการรักษาเพิ่มเติมโดยแพทย์

ยา Tecovirimat เคยถูกนำมาใช้ในผู้ป่วยบางกลุ่ม แต่ปัจจุบันยังไม่ถือว่าเป็นยามาตรฐานที่จำเป็นสำหรับผู้ป่วย Mpox ทุกราย

ข้อมูลการทดลองยังไม่พบว่ายานี้ลดระยะเวลาในการรักษาได้อย่างชัดเจน

ใครมีความเสี่ยงเป็นโรครุนแรง?

กลุ่มที่ควรได้รับการประเมินและติดตามอย่างใกล้ชิด ได้แก่

• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง โดยเฉพาะ HIV ที่ควบคุมได้ไม่ดีหรือมีภูมิคุ้มกันต่ำมาก
• หญิงตั้งครรภ์
• เด็กเล็ก
• ผู้ที่มีรอยโรคจำนวนมากหรืออยู่ในตำแหน่งสำคัญ เช่น ตา ปาก หรืออวัยวะเพศ

ถ้าสงสัยว่าเป็นฝีดาษลิง ควรทำอย่างไร?